تنمية مهارات المحادثة العربية لغير الناطقين بها عبر الإبداع والابتكار اللغوي Ana dili Arapça olmayanlar için Arapça konuşma becerilerinin dilsel yaratıcılık ve yenilik yoluyla geliştirilmesi

Main Article Content

Doç. Dr. Ahmed ALDYAB

Özet

Bu araştırma, yabancı dil olarak Arapça öğrenen öğrencilerin konuşma becerilerini geliştirmede dilsel yaratıcılık ve yeniliğin rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, iletişimsel yeterliliği artıran ve öğrenme sürecini daha etkili ve gerçekçi hâle getiren etkileşimli stratejilere odaklanmaktadır. Araştırma, konuşma becerisinin yalnızca ezber ve geleneksel öğretim yöntemleriyle değil, dilin doğal ve yaratıcı biçimde kullanıldığı canlı iletişim bağlamlarıyla geliştirilebileceği temel fikrine dayanmaktadır. Araştırma, dil oyunlarının kelime bilgisini geliştirdiğini ve farklı bağlamlarda kullanımını kolaylaştırdığını ortaya koymaktadır. Cümle ve diyalogların yeniden yapılandırılması dilsel esnekliği ve ifade çeşitliliğini artırırken, farklı senaryolarda özgün diyaloglar üretmek akıcılığı ve hızlı tepki verme becerisini geliştirmektedir. Kısa hikâyeler sözlü anlatım becerilerini güçlendirirken, sınıf içi açık tartışmalar fikir ifade etme ve etkili dinleme becerilerini geliştirmektedir. Gerçek yaşam durumlarıyla dilin ilişkilendirilmesi ise dilin günlük hayatta otomatik kullanımını sağlamaktadır. Sonuç olarak, bu etkileşimli ve yaratıcı öğrenme stratejilerinin Arapça konuşma becerilerini önemli ölçüde geliştirdiği, öğrenme ortamını daha aktif hâle getirdiği, hata yapma korkusunu azalttığı ve öğrenme motivasyonunu artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenin rolü bilgi aktarıcıdan öğrenmeyi kolaylaştıran rehbere dönüşmektedir.


يهدف هذا البحث إلى دراسة دور الإبداع والابتكار اللغوي في تنمية مهارات المحادثة العربية لدى غير الناطقين بها، من خلال مجموعة من الاستراتيجيات التفاعلية التي تسهم في تحسين الكفاءة التواصلية وجعل تعلم اللغة أكثر فاعلية وواقعية. وينطلق البحث من فكرة أساسية مفادها أن اكتساب مهارة المحادثة لا يتحقق عبر الطرق التقليدية القائمة على الحفظ والتلقين فقط، بل من خلال ممارسة اللغة في سياقات تواصلية حية تسمح للمتعلم باستخدامها بشكل طبيعي وإبداعي. يوضح البحث أن توظيف الألعاب اللغوية يساعد في تنمية المفردات وتسهيل استخدامها في مواقف مختلفة، بينما تسهم إعادة صياغة الجمل والحوارات في تعزيز المرونة اللغوية والقدرة على التعبير بطرق متعددة. كما أن تدريب الطلاب على إنتاج حوارات مبتكرة في مواقف متنوعة يعزز الطلاقة ويطور مهارات التفاعل السريع. إضافة إلى ذلك، فإن استخدام القصص القصيرة يسهم في تحسين مهارات السرد الشفهي، في حين تعمل النقاشات المفتوحة داخل الصف على تنمية مهارات التعبير عن الرأي والاستماع الفعّال. أما ربط اللغة بالمواقف الحياتية فيساعد على تحقيق الاستخدام التلقائي للغة في الحياة اليومية. ويخلص البحث إلى أن هذه الاستراتيجيات التفاعلية القائمة على الإبداع والابتكار اللغوي تؤدي إلى تحسين ملحوظ في مهارات المحادثة لدى المتعلمين غير الناطقين بالعربية، حيث توفر بيئة تعليمية نشطة، وتقلل من الخوف من الخطأ، وتزيد من الدافعية للتعلم. كما تؤكد النتائج أن دور المعلم يتحول إلى ميسر وموجه للعملية التعليمية. وفي ضوء ذلك، يوصي البحث بضرورة اعتماد هذه الاستراتيجيات في تعليم اللغة العربية لغير الناطقين بها لما لها من أثر إيجابي في تطوير الكفاءة التواصلية.

Article Details

Nasıl Atıf Yapılır
ALDYAB, A. (2026). تنمية مهارات المحادثة العربية لغير الناطقين بها عبر الإبداع والابتكار اللغوي: Ana dili Arapça olmayanlar için Arapça konuşma becerilerinin dilsel yaratıcılık ve yenilik yoluyla geliştirilmesi. Lisanî İlimler Dergisi, 4(1). https://doi.org/10.5281/zenodo.21041353 (Original work published 10 Temmuz 2026)
Bölüm
Makaleler

Referanslar

Abd Al-Bari, M. S. (1432 AH). Maharat al-tahadduth al-‘amaliyya wa al-ada’. Amman: Dar Al-Maseera, pp. 145–147.

Abdelqader, A. F. (2014). Maharat al-ada’ al-lafzi al-ibda‘i lada al-talameeth al-mawhubeen fi al-marhala al-i‘dadiyya. Al-Majalla Al-‘Arabiyya li Al-Dirasat wa Buhuth Al-‘Ulum Al-Tarbawiyya wa Al-Insaniyya, 80–112.

Al-Naqah, M., & Ta‘ima, R. (2003). Teaching methods of Arabic for non-native speakers. Rabat, Morocco: ISESCO.

Al-Sheikh, A. R. (2018). Ma‘ayir maharat al-lugha al-‘Arabiyya li al-natiqin bi-ghayriha (1st ed.). Arab Turkish Forum Publications, p. 77.

Ebu Amşe, H. (2018). Arapçayı yabancılara öğretmede el-Muğni. İstanbul: Asvat Araştırma ve Yayıncılık, s. 294.

Ghurab, M. S. (2018). Istratijiyya muqtaraha qā’ima ‘ala al-qiṣaṣ al-muṣawwara li-tanmiyat mahārāt al-taḥadduth lada muta‘allimī al-lugha al-‘Arabiyya li-ghayr al-nātiqīn bihā fi al-mustawā al-mubtadi’. Cairo.

Hafez, W. A.-S. (2005). Al-mustawayat al-mi‘yāriyya li-maharat al-tahadduth wa-taqwim ada’ al-talameedh fi al-marhala al-ibtida’iyya fi daw’iha. Journal of the Faculty of Education, Kafr El-Sheikh University.

Hani, S. (2019). Mustawa tamakkun al-mu‘allimeen takhassus al-lugha al-‘Arabiyya min asalib tanmiyat maharat al-tahadduth lada tullab al-saff al-sadis al-ibtida’i. Majallat Jami‘at Al-Malik Khalid li Al-‘Ulum Al-Tarbawiyya, (2), 214–238.

Ilyega, D. A., & Al-Bassoumi, H. A. (2014). Al-muhadatha fi al-lugha al-Arabiyya: Turuq ta‘limiha wa-asalib mu‘alajat mushkilatiha lada al-tullab al-ajanib. Al-Madinah International University Journal, (10), 517–559.

Isḥāq, A. (2008). Manhaj al-ISESCO li-tadrīb mu‘allimī al-lugha al-‘Arabiyya li-ghayr al-nātiqīn bihā. Rabat: ISESCO.

Madkour, A., & Haredi, I. (2006). Al-lugha al-‘Arabiyya bayna al-naẓariyya wa al-taṭbīq. Dar Al-Fikr Al-‘Arabi.

Mahmoud, A. (2019). Athar istikhdam istiratejiyyat al-qira’a al-fa‘ala fi tanmiyat maharat al-tahadduth al-ibda‘i lada talameeth al-marhala al-i‘dadiyya. Al-Majalla Al-Tarbawiyya, Kulliyat Al-Tarbiyya, Jami‘at Sohag, (67), 578–612.

Muslih, I. (2015). Istiratejiyyat tanmiyat al-maharat al-lughawiyya al-arba‘ lada al-muta‘allim: dirasa wasfiyya. Majallat Jami‘at Al-Madina Al-‘Alamiyya, Malaysia, (18), 302–346.

Nawar, D. M. (2016). Feedback and its role in achieving the objectives of physical education classes. Journal of Social Studies and Research, (20), p. 70, Algeria.

Ramadan, H. (2017). Ta‘lim al-muhadatha li al-natiqin bi-ghayr al-‘Arabiyya: al-ahdaf, al-su‘ubat, al-istratijiyyat. Educational Journal, Kuwait University.

Yunus, F. A., & Al-Sheikh, M. A. R. (2003). Al-marja‘ fi ta‘līm al-lugha al-‘Arabiyya lil-ajānib min al-naẓariyya ilā al-taṭbīq. Dar Wahba, Cairo.