Arap Çocuk Edebiyatı Söz Varlığının Derlem Temelli İncelemesi A Corpus-Based Analysis of the Vocabulary of Arabic Children’s Literature
Main Article Content
Özet
Son yıllarda çalışmaların ivme kazandığı derlem çalışmaları, bilgisayar ortamında çeşitli metinlerde yer alan kelimelerin sıklık, eşdizimsel ve sözdizimsel yapıları gibi dilsel özelliklerini nicel olarak tespit edilmesini sağlamaktadır. Tespit edilen bu veriler, başta dil öğretimi olmak üzere çeviri, sözlük oluşturma vb. birçok alanda kullanılmaktadır. Arap çocuk edebiyatının söz varlığını inceleyen bu çalışmanın amacı da Arap çocuk hikayelerinde yer alan isim, fiil, sıfat kelime türleri açısından analiz ederek anadil edinimi sürecinde çocukların kullandıkları kelimelerin belirlenmesi ve Arapçanın ikinci dil olarak öğretiminde seviyelendirmeye yönelik bir veri tabanının oluşturulmasıdır. Çalışmada elde edinilen 61 adet Arap çocuk kitabının incelemesi yapılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda Arap çocuk hikayelerinde en sık kullanılan ilk 50 sıfatın toplam 1918 kez tekrarlandığı, en sık kullanılan ilk 50 ismin toplam 6984 kez tekrar edildiği ve oluşturulan en sık kullanılan ilk 40 fiili içermektedir. Seçilen örneklemde ilk 40 fiil toplamda 5.727 kez tekrar ettiği görülmüştür. Kullanılan sıfat, isim ve fiillerin büyük oranda çocukların gelişim seviyesine uygun somut, günlük yaşamla ilişkili kelimelerden oluştuğu ve metinlerde yer alan fiillerin karışık morfolojik yapılardan uzak ve genellikle sülasi mücerred yapıda kurgulandığı belirlenmiştir.
Article Details

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Referanslar
Alansary, S., Nagi, M., & Adly, N. (2007). Building an international corpus of Arabic (ICA): Progress of compilation stage [Konferans bildirisi]. 7th International Conference on Language Engineering, Kahire, Mısır.
Arslan Bilir, H. & Özcan, M. (2024). “Çeviri Çocuk Edebiyatı ve Mizah: “Bizim Matrak Sınıf” Serisinin Arapça Çevirilerinin İncelenmesi”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (39), 1084-1106. DOI: 10.29000/rumelide.1471534.
Atasoy, G. (2021). Giriş: Derlem dilbilim ve sözcük anlambilim. M. Aksan & G. Atasoy (Haz.), Derlem dilbilim ve sözcük anlambilim içinde (ss. 1-12). Toros Üniversitesi Yayınları.
Atlı, M. H. (2025). Almanca Yazılı Söylemde ‘Filistin’ ve ‘İsrail’ Terimlerinin Korpus Dilbilimsel Analizi: Anlamsal Çerçeve ve Kullanım Örüntüleri. M. H. Atlı & C. Tuncer (Ed.), Prof. Dr. Mehmet Aygün’e armağan / Festschrift für Prof. Dr. Mehmet Aygün içinde (ss. 19-40). Çizgi Kitabevi.
Aytaş, G. (2003). “Okuma Gelişiminde Çocuk Edebiyatının Rolü”. Türklük Bilimi Araştırmaları, (13) 155.
Baltacı, A. (2018). Nitel Araştırmalarda Örnekleme Yöntemleri ve Örnek Hacmi Sorunsalı Üzerine Kavramsal Bir İnceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), s.231-274
Bennett, G. R. (2010). An introduction to corpus linguistics. Using corpora in the language learning classroom. Corpus linguistics for teachers içinde (ss. 1-22). University of Michigan Press.
Bibliotheca Alexandrina. (t.y.). International Corpus of Arabic (ICA). http://www.bibalex.org/ica/en/about.aspx
Buckwalter, T, & Parkinson, D. (2011). A frequency dictionary of Arabic: Core vocabulary for learners. Routledge.
Kayapınar, M. (2025). “Arap Dili Öğretiminde Derlem Dilbilim Tabanlı Pedagojik Yaklaşımların Geliştirilmesi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Uygulama Önerileri”. Mevzu: Sosyal Bilimler Dergisi. Ö3: Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Özel Sayısı (Aralık): 203-244. https://doi.org/10.56720/mevzu.1779748.
Kayapınar, M. (2025). “Vahiyden Veriye: Corpus.Quran.com’un Arapça Derlem Dilbilimine Katkısı”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi-Pamukkale University Journal of Divinity Faculty. 12/2. 93-120. Doi: 10.17859/pauifd.1776831.
Kennedy, G. (1998). An introduction to corpus linguistics. Routledge.
Koyuncuoğlu, A. (2021). Çocuk Edebiyatının Dünya’daki ve Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi. Spor, Eğitim ve Çocuk. 1 (1), 1-16. DOI: 10.5505/sec.2021.25743
Laviosa, S. (2002). Corpus-based Translation Studies: Theory, Findings, Applications, Amsterdam, Rodopi.
Leeds Üniversitesi. (t.y.). Quranic Arabic Corpus. http://corpus.quran.com/
McEnery, Tony vd. (2006). Corpus-Based Language Studies An Advanced Resource Book. New York: Routledge.
Pekcoşkun Güner, S. (2018). Derlem Tabanlı Yaklaşımların Çeviribilimdeki Yeri ve Önemi. [Doktora tezi. Yıldız Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Sayar, E. & Genç, A. (2023). “Akademik Türkçe Sözcük Listesi Oluşturma Üzerine Derlemden Öğretime Kuramsal Tartışmalar”. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2023 Bahar (38), 269-295.
Soğanlı, E. & Hengil, Ö. &, Ağbaht, M. & Wathek Abdulateef, A. & Derviş, F. & Yِavuz, E. (2023). “İmam Hatip Liseleri 9-10. Sınıf Arapça ve 11-12. Sınıf Mesleki Arapça Ders Kitaplarının Derlem Tabanlı Karşılaştırılması”. Lisanî İlimler Dergisi, 1(2). https://doi.org/10.5281/zenodo.10447815.
Şimşek, S. (2025). Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Bağlamında Fadime Uslu'nun Çocuk Kitaplarındaki Söz Varlığının İncelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Şirin, M. R. (2016). Edebiyat ve Çocuk Edebiyatı Edebiyatın Amacı ve İşlevi. Türk Dili, 110(780), 12-31.
Tahiroğlu, B. T. (2010). “Derlem, Bilgisayar Destekli Sözlük Bilimi, Eş Dizimlilik ve Otomatik Terim Çıkarımı”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı- Belleten, 58(1), 183-197. https://izlik.org/JA99MG72WU.
Teubert, W. (2004). Language and corpus linguistics. M. A. K. Halliday, W. Teubert, C. Yallop, & A. Čermáková içinde, Lexicology and corpus linguistics: An introduction (ss. 73–112). Continuum.
Tüfekçioğlu, B. (2024). Uygulamalı Dilbilim Açısından Derlem Dilbilim. G. Demirel Fakiroğlu & A. Topraksoy (Ed.). Uygulamalı Dilbilim-I içinde (s. 121-140). Kriter Yayınevi.
Türk Dil Kurumu, Derlem, içinde Güncel Türkçe Sözlük, Erişim Tarihi: Mayıs, 12, 2026, https://sozluk.gov.tr/
Ültay, E., Akyurt, H., Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188- 201.
Zemanek, P. (2001). CLARA (Corpus Linguae Arabicae): An overview. [Konferans bildirisi].
الحديدي، علي. (1988). في أدب الأطفال (ط. 1). مكتبة الأنجلو المصرية